تبلیغات
وبلاگicon
معماری - تاریخچه پل خواجو
 
معماری
memari
درباره ما



مدیر : javad abedi
موضوعات
نویسندگان
نظرسنجی
نظرات خود را درمورد این وبلاگ بگزارید؟







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

تاریخچه پل خواجو

پل خواجو

پل خواجو از اواخر تیمورى شالوده‏ هایى داشته و به امر شاه‏ عباس دوم در سال 1060 به صورت امروزى آن ساخته شده است. در وسط این پل براى اقامت موقتى شاه صفوى و خانواده او ساختمان مخصوصى (كه به نام بیگربیكى شهرت دارد) بنا شد كه هم‏ اكنون نیز وجود دارد و طاق هاى آن داراى تزئینات نقاشى است. نام‌ پل‌ خواجو، تحریف‌ كلمه‌ «خواجه‌» است‌ كه‌ به‌ مناسبت‌ لقب‌ بزرگان‌ و خواجه‌های‌ عصر صفوی‌ نام‌ گذاری‌ شده‌ است‌.

این پل در انتهاى شرق خیابان كمال اسماعیل اصفهانى و انتهاى جنوبى خیابان خواجو واقع شده است. به طورى كه باستان شناسان تحقیق كرده‏اند پل مزبور بر روى پلى كه در پیش وجود داشته و خرابى به آن راه یافته بوده بنا گردیده است. در باب ساختمان این پل، زمان، بانى ساختمان و كیفیت آن اقوال گوناگونى نوشته‏ اند ولى آنچه مناسب به نظر مى ‏رسد شرحى است كه مؤلف تاریخچه ابنیه تاریخى اصفهانى در این باب نگاشته و از این رو نوشته مزبور عیناً نقل مى ‏گردد.

در انتهاى شرقى خیابان كمال اسماعیل و انتهاى جنوبى خیابان خواجو كه به طرف تخت فولاد (قبرستان اصفهان) و راه یزد مى ‏رود پل زیبا و تاریخى خواجو واقع شده - این پل بر روى خرابه ‏هاى پل حسن بیك به وسیله شاه عباس دوم صفوى در سال (1065 ه) ساخته شده است.

پل خواجو

"تارونیه" سیاح اروپایى نوشته است كه در دو طرف خیابان این پل دو خانه وجود دارد كه متعلق به شاه است و رودخانه در هیچ كجا بسترى به این زیبایی ندارد و چون این محل از همه جا گودتر است همین امر تا اندازه‏اى شاه عباس را وادار به ساختن این پل نمود و چون محل گبرها آن طرف رودخانه بوده براى این كه آنان از خیابان چهار باغ نگذرند برای كوتاه تر نمودن راه این پل ساخته شد و تاریخ آن 1057 تا 1077 هجرى است. همچنین وقتى كه پل به اتمام رسید به همان نام حسن بیك نامیده شد. این پل كه طولش 150 متر و عرضش 14 و معبر آن 5/7 متر است از سنگ و آجر ساخته شده و 21 جوى و 26 چشمه دارد.

این پل به منزله سد و از حیث معمارى و استحكام بى اندازه زیبا و بى نظیر آن، شامل چهار طبقه و در دو طرف داخلى معبر فوقانى هر طرف 51 غرفه بزرگ و كوچك دارد. طول سنگ هاى این پل متجاوز از دو متر و امتداد ستون هاى فاصله هر چشمه به سقف 20 متر است جلو هر سقف و دیوار پیش آمدگى و فرو رفتگى وجود دارد اگر تخته‏اى با اندازه دهانه پل ها بگذارند آب رودخانه بالا آمده و مدتى ذخیره مى‏شود.

پل خواجو

در قدیم مواقع جشن و غیره نیز قایق رانى مى‏نموده‏اند. در قسمت شرقى پل طرفین دو صفه مسطح سنگى وجود دارد و در وسط آن دو تقریباً در كف رودخانه سنگرس مفصلى دیده مى‏شود و چنانچه نوشته‏اند دریاچه‏اى وجود داشته كه از فواره‏هاى آن جستن مى‏نموده است، تا كف رودخانه یازده پله سنگى مى‏خورد، دو طرف شرقى قسمت پایین پل دو شیر سنگى بزرگ از قدیم موجود است كه در بى مبالاتى و جهالت افراد خرابی هایى به آن وارد شده است. غرفه‏ها و اطاق هاى وسط پل به همان طرز نقاشى و طلاكارى دوره صفویه باقى است و طبقه بالاى اطاق ها را در چندین سال قبل خراب نموده‏اند. پشت بغل هاى این پل از كاشی هاى خشت هفت رنگ تزیین شده كه متأسفانه در اثر بى مواظبتى و یا تأثیر باد و باران همه ساله تعداد زیادى از آنها خراب و از بین رفته بود. از وسط پل در طرفین تالار دو راه پله موجود است كه به وسیله آن دو طبقه زیرین مى‏توان رفت و آمد كرد. تاریخ تعمیر این پل مطابق كتیبه كوفى كه در طرف راست جنوبى پل رو به كارخانه نور است در سال 1290 هجرى به سعى نصرالله خان در زمان ناصر الدین شاه قاجار است.

پل خواجو

اطراف پل مانند قدم در ایام بهار و تابستان و روزهاى تعطیل، محل گردشگاه عموم اهالى است و بعضى روزها به حدى جمعیت زیاد است كه راه عبور و مرور در طبقه دوم تقریباً مشكل مى‏شود.

در كتاب عباسنامه تألیف محمد طاهر وحید قزوینى به سال (1110 تا 1015 ه) شرح مفصلى راجع به ساختمان پل حسن آباد "خواجو" نوشته به خلاصه این كه پس از اتمام، شاه عباس دوم دستور آیین بستن و گلریزان نمودن پل را به عهده و اهتمام مقصود بیك سفره چى باشى واگذار نمود و تزیین هر یك از طاق هاى آن پل به عهده یكى از امرا محل گردید و چشمه‏هاى وسط كه به منزله دل در بدن و معنى در سخن است از طرف شاه آیین بسته شد و مى‏نویسد: آب رودخانه را به بالای پل سد نموده به طورى كه فواره حوض آن تقریباً سه گز مى‏جست، سایبان هاى زرنگار از مبداء تا منتهاى پل بر سر پا بود و رشته‏هاى مفتول جهت آویختن فانوس و قنادیل به طرح هاى مختلف كشیده بودند.

پل خواجو

و در هر مجلسى فرش هاى قالى كرمانى و قائنى افتاده بود و در هر حجره‏اى شاهد سنبل مو بر پاى ایستاده و جوانان خطه ارم عباس آباد و سیمبران خوش آب و رنگ هندو و ارامنه شمشاد قامت گل رخسار مجلس را به صورت نگار گردانیده بودند و اعلیحضرت ضل‏ اللهى كامران و كامیاب تا حین طلوع صبح عالمتاب در عبارت شرقى پل مزبور استراحت و امرا و مقربان و ملازمان هر یك در حجرات مختلف خود غنودند.

در وصف ساختن دریاچه و سد بر روى پل مزبور بابا محمدعلى اصفهانى حدود (1081 ه.ق) از شعراى مصاحب حكیم شفایى چنین سروده است:

ندانم چون كنم تعریف آن پل  كزو ایجاد شد راه توكل

شكوه بحر اگر آنجا كشد سر جهد مانند میمونى ز چنبر

و نیز شیخ رمزى كاشى در تاریخ بستن سد بر روى زاینده رود چنین نوشته:

سدى كه از خارا به پیش زنده رود  از عطاى شاه دین عباس ثانى بسته‏اند

در تاریخش گذشت از آب رمزى و نوشت:

(سد اسكندر بآب زندگانى بسته ‏اند) (1076)

پل خواجو

از مزایاى اختصاصى این پل سدى بوده كه براى آن در موقع ساختن در نظر گرفته ‏اند كه هر زمان اقتضاء داشته با بستن چشمه‏ هاى پایین آب بالا مى ‏آمده و حكم دریاچه و سدى پیدا مى ‏كرده و از این رو گفته ‏اند:

داراى جهان پناه عباس   دریاچه و سد و پل بنا كرد

و بناى این سد و دریاچه براى این بوده كه منظره عمارات و باغ هاى واقع در آن محل باشد و در هنگام جلوس در آن عمارات و باغات از منظره دریاچه‏اى كه با بستن سد ایجاد مى‏گردید لذت برند.

منظور از عباس كه در شعر بالا گفته شد عباس ثانى است كه امر به بنای سد نمود، زیرا بانى آن همان شاه عباس دوم است و تاریخ بناى پل (1060 ه.ق) و بناى سد (1068 ه.ق) بوده است.

پل خواجو

این پل علاوه بر اینكه براى عبور و مرور قوافل و عابران ساخته شده بود براى تفرج و گردش مردم و پادشاه نیز مستعد بوده است. چنانچه از قصص الخاقانى نقل شده در سال (1060 ه.ق) كه پل ساخته شد و به پل شاهى شهرت یافت بعد از تعطیلات نوروز آن سال برحسب فرمان شاه عباس ثانى پل را آیین بندى و چراغان كردند و هر یك از غره‏هاى آن را یكى از امراء و بزرگان تزیین نمود و براى جشن مهیا گردید و شعراى مشهدى قصیده‏اى در 45 بیت و نیز صائب تبریزى قصیده‏اى در وصف آن چراغانى و جشن سروده‏ اند.

مؤلف تاریخ اصفهان ورى چنین گفته:

و اما مبانى شگرف اصفهان یكى پل هایى است كه روى زاینده رود بنا شده مانند پل بابا ركن الدین كه به پل خواجو معروف است. ریشه و اساسش قبل از عجم بوده و زمان تركمان‏هاى آق‏قوینلو تعمیرى از آن شده و به عهده صفویه مرتبه بالا را طرح انداخته و در بیگلربیگى صدر اصفهانى روى مرتبه فوقانى بالاخانه ساخته بود به نام خود كه در 1310 اجزاى ظل السلطان خراب كردند و راه چهار باغ نو است براى تخت پولاد.

اینكه مؤلف تاریخ اصفهان گفته اساسش قبل از عجم بوده معلوم نشد چه زمانى را در نظر داشته است ولى آنچه مسلم مى‏نماید این است كه پیش از دولت اسلام اساس آن پل وجود داشته و در زمان تركمان ها تعمیرى از آن شده و در دوران صفویه طبقه بالاى آن ساخته شده و در زمان بیگلربیگى صدر اصفهانى روى مرتبه فوقانى بالاخانه‏اى به نام خود ساخته كه در سال (1310 ه.ق) از طرف ظل السلطان خراب گردیده است.

این پل را با اسامى: بابا ركن الدین، خواجو، گبرها، شیراز، حسن آباد، پل شاهى تیمورى خوانده‏اند. اما این كه آن را پل بابا ركن الدین گفته‏اند از این جهت است كه در تخت فولاد كه نزدیكى جاده قدیم شیراز واقع شده قبر و بقعه بابا ركن الدین كه از عرفاى معروف زمان خود در 26 ربیع‏الاول سال (769 ه.ق) وفات كرده در آنجا واقع و مورد توجه و مزار عمومى است از این رو پل به نام او معروف گردیده است.

اما نامیدن آن به پل خواجو به مناسبت این است كه در مجاورت محله خواجو ساخته شده و پل شیراز از این نظر كه نزدیك جاده اصفهان به شیراز واقع گردیده و پل گبرها از نظر این كه گبرها از این پل به محله خود مى‏رفته‏اند و پل حسن آباد از جهت این كه محل خواجو را در قدیم حسن آباد مى‏نامیده‏اند و اما پل شاهى از این جهت بود كه چون شاه عباس دوم در سال یك هزار و شصت پل را كامل كرد و از هر جهت آراسته گردید به پل شاهى معروف گردید و تیمورى از آن نظر گفته‏اند كه تیمور به داماد خود حسن پاشا دستور داده بود كه آن پل را بنا كند و بنا كرد.

پل خواجو

مؤلف صنف جهان در باب پل خواجو چنین نوشته است:

پل هشتم - پلى است كه در حال حاضر به پل خواجو شهرت دارد زیرا در آخر چهارباغ مشهور به خواجو واقع است و قبل از چهار باغ در آخر و كنار آن محله واقع بوده و پل طرف یمین است و در اول قبل از خرابی ها بر سر محله حسن آباد بوده و بانى آن را به اسم پل حسن آباد موسوم نموده بوده و چون محله حسن آباد در فترت افغان و فتنه‏هاى بعد از آن خراب و به كلى از آبادى افتاده است و محله خواجو نزدیك آن بوده به اسم آن معروف شده است. و این پل خوش نماتر و زیباتر از سی و سه پل است اما با آن عرض و طول نیست لكن به همان استحكام ساخته شده و دقیقه‏اى از استحكام و خوش نمایى را فرو گذار ننموده‏اند. آن را شاه عباس ثانى بنا نموده و میرزا طاهر وحید كه در آن زمان وقایع نگار و مورخ زمان آن پادشاه بود آن را ضبط و در تاریخى كه به نام او نوشته ثبت نموده است و آورده كه در محل این پل یك پل كهنه مدروس و ویران بود و شاید آن پلى بوده است كه در كتاب ماروخى با اسم جس حسین نوشته شده و باالجمله به حكم پادشاه آن را خراب نموده و برداشتند و این پل را به این وضع خوب و هیئت مرغوب مشتمل بر بیست و چهار چشمه در زمان اندك ساختند و چون پیش محله حسن آباد و جنوب آن بوده ان پل حسن آباد نام نهادند و تصریح نموده است كه یك طرف آن باغ سعادت آباد است كه مشتبه به پل دیگر به هیچ وجه نیست و مرحوم امیر الشعراء رضا قلى خان هدایت تخلص نیز در كتاب روضةالصفاى ناصرى در آخر احوال شاه عباس ثانى اشاره‏اى از بناى این پل از پادشاه مذكور نموده است. بر بالاى این پل به دستور خیابان و دو طرف غرفه‏ها بسته‏اند و سرطاق هاى غرفه‏ها را كاشى كارى نموده و در میان آن عمارت و نمایى ساخته‏اند كه در غرفه‏ها و آن عمارت همه نشیمن مردمان عام و خاص است كه به تفریج و تماشا آیند و شاه عباس بعد از اتمام آن در آنجا چند شبى جشن و چراغان خود را كه موسوم به فتح آباد است متصل به این پل بنا كرده است. زیر این پل را به طرز دیگر ساخته ‏اند كه زیاد از حد مزید حسن آن گشته. دو طرف شرقى و غربى پل را كه جهت دخول و خروج آب است مهتابى طرح انداخته و میان پل ها را طاق نمایى ساخته‏اند و در میان هر طاق نمایى بزرگ سنگى بنا كرده‏اند كه آب قسمت آن چشمه از میان نهر مى‏رود و دو طرف آن شهر راه روى است كه مردمان بر سر آن مى‏روند و مى‏نشینند و گاهى كه در فصل بهار آب زیاده طغیان مى‏كند تا بالاى جوی هاى میان آمده راه عبور و مرور را مى‏بندد و براى مهتابى روى به مشرق در میان معمرهاى آب و محل ریزش آن زینه‏ها، قالب آب ساخته‏اند كه مردمان بر آن نشسته از صفا و تماشاى آب استفاده برند و نمایى دیگر به طرف طول در میان پل ساخته‏اند. 

پل خواجو

از گفتار مورخان معلوم گردید كه در جاى كنونى پل هاى خواجو پل دیگرى بوده كه به وضع آندراس در آمده بوده و قابل استفاده نبوده است و از این رو شاه عباس دوم دستور داده بر طبق نقشه پلى بر روى زاینده رود كه در نزدیكى باغ سعادت آباد و عمارت آینه خانه بوده ساخته شود و كاركنان بر طبق دستور ساعى بوده‏اند كه این پل از پل اللهوردیخان و سایر پل ها زیباتر و بهتر ساخته شود و مسلم پل با وضع كنونى بعد از شاه عباس دوم ایجاد شده و پلى كه پیش بوده، اهمیتى از نظر ساختمان نداشته است و مسلم سطح معمارى آن پل در هنگام احداث پل اللهوردیخان پائین‏تر بوده است.

در طول این پل اختلاف است، چنانچه در گفته‏هاى پیش نوشته شد طول را 150 و عرض را 14 متر نوشته‏اند ولى در گنجینه آثار تاریخى اصفهان طول 132/5 متر و عرض 12 متر نوشته شده است.

پل خواجو

عدد چشمه این پل را بعضى 26 و برخى 24 و كسانى 21 و دیگران 28 نوشته‏اند و گمان مى‏رود بعضى از چشمه‏هاى آن در زیر شن و خاك مسطور شده باشد.

منابع:

میراث فرهنگی استان اصفهان





نوع مطلب :
برچسب ها : پل خواجو، تاریخچه پل خواجو، پل خواجو در اصفهان،
لینک های مرتبط :

       نظرات
چهارشنبه 21 بهمن 1388
javad abedi
جمعه 16 آذر 1397 06:40 ق.ظ

Regards, I like it!
click now buy cialis brand we recommend cialis best buy cialis pills boards cialis online cialis pills price each prix de cialis free generic cialis interactions for cialis cialis generico online acquistare cialis internet
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:29 ق.ظ

Fantastic forum posts, Thanks a lot.
cialis y deporte cheap cialis cipla cialis online try it no rx cialis prix cialis once a da costo in farmacia cialis cialis venta a domicilio cialis per paypa cialis arginine interactio cialis purchasing
سه شنبه 13 آذر 1397 04:22 ب.ظ

Thank you! Plenty of data!

cialis 200 dollar savings card cialis tadalafil online prix de cialis order cialis from india cialis authentique suisse cialis prezzo al pubblico generic cialis with dapoxetine cialis taglich generic for cialis cialis 20 mg cost
سه شنبه 13 آذر 1397 05:01 ق.ظ

Excellent postings. Thanks!
cialis sale online weblink price cialis are there generic cialis cialis dosage amounts cialis daily cialis 05 cialis online holland the best site cialis tablets cuanto cuesta cialis yaho viagra cialis levitra
دوشنبه 12 آذر 1397 04:55 ب.ظ

Nicely put. Cheers.
buy cheap cialis in uk how does cialis work cialis for bph we choice cialis pfizer india cialis for bph prezzo cialis a buon mercato we choice cialis pfizer india cuanto cuesta cialis yaho cialis coupon estudios de cialis genricos
دوشنبه 12 آذر 1397 04:44 ق.ظ

Kudos! I like it.
tarif cialis france cialis patentablauf in deutschland cialis farmacias guadalajara achat cialis en suisse how to purchase cialis on line cialis generic availability what is cialis free generic cialis cialis price thailand generic cialis at the pharmacy
یکشنبه 11 آذر 1397 04:19 ب.ظ

Incredible a lot of valuable knowledge.
callus generic low dose cialis cialis online napol generic cialis at the pharmacy generic cialis soft gels side effects for cialis purchase once a day cialis cilas cialis tablets acheter cialis kamagra
شنبه 10 آذر 1397 03:58 ق.ظ

Kudos, Loads of tips.

we choice cialis pfizer india acheter cialis kamagra cialis preise schweiz cuanto cuesta cialis yaho cialis pills price each cialis mit grapefruitsaft cialis rckenschmerzen generic for cialis walgreens price for cialis side effects of cialis
جمعه 9 آذر 1397 04:42 ب.ظ

Fantastic write ups, Many thanks!
wow cialis tadalafil 100mg does cialis cause gout tadalafil 5mg acheter cialis meilleur pri cialis daily get cheap cialis warnings for cialis preis cialis 20mg schweiz generic for cialis price cialis wal mart pharmacy
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:35 ب.ظ

You said it perfectly..
cialis without a doctor's prescription we like it cialis price only best offers cialis use cialis daily new zealand wow cialis 20 cialis purchasing opinioni cialis generico look here cialis cheap canada generic cialis pro tadalafil 10 mg
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:55 ب.ظ

Reliable tips. Cheers.
cialis kaufen wo trusted tabled cialis softabs cialis generico lilly cialis purchasing cialis patent expiration cialis farmacias guadalajara buy cialis cheap 10 mg cialis venta a domicilio canadian discount cialis achat cialis en suisse
جمعه 20 مهر 1397 07:39 ق.ظ

Thanks a lot! I value it.
buy levitra levitra generic buy levitra generic levitra 20mg levitra prices levitra online buy levitra buy levitra levitra 10 mg kopen levitra generic
سه شنبه 10 مهر 1397 06:36 ب.ظ

Many thanks, Plenty of write ups!

cialis pills in singapore cialis generika in deutschland kaufen link for you cialis price recommended site cialis kanada safe dosage for cialis only best offers cialis use buy name brand cialis on line enter site natural cialis cialis bula 40 mg cialis what if i take
یکشنبه 8 مهر 1397 12:16 ب.ظ

Seriously many of good data!
enter site natural cialis are there generic cialis purchase once a day cialis deutschland cialis online buy online cialis 5mg 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis savings card buy cialis sample pack buy cialis cheap 10 mg cialis generico
سه شنبه 27 شهریور 1397 09:23 ب.ظ

You have made your stand extremely well.!
cialis coupons printable purchasing cialis on the internet cialis 200 dollar savings card cialis tadalafil cialis for bph enter site very cheap cialis how to purchase cialis on line cialis daily cialis 20 mg cost cialis 20 mg cut in half
دوشنبه 26 شهریور 1397 02:55 ق.ظ
Woah! I'm really digging the template/theme of this blog.
It's simple, yet effective. A lot of times it's challenging to get that "perfect balance" between usability and visual appearance.

I must say that you've done a very good job with this.

Additionally, the blog loads extremely quick for me on Firefox.

Outstanding Blog!
چهارشنبه 14 شهریور 1397 03:52 ق.ظ

Helpful information. Regards.
online pharmacies safe canadian online pharmacies trust pharmacy of canada canada online pharmacies legitimate canada pharmacies online prescriptions northwest pharmacies in canada canadian prescriptions online serc 24 mg northwest pharmacies mail order pharmacy canada online prescriptions online pharmacies legitimate
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:03 ق.ظ

Thanks a lot, Awesome stuff.
buy pfizer viagra online cheap levitra can i buy viagra without prescription where can you buy viagra can i buy viagra without prescription buy viagra overnight shipping viagra cheap no prescription buy viagra from uk buy levitra viagra buy online usa
دوشنبه 12 شهریور 1397 06:31 ق.ظ

Nicely put, Thanks a lot!
fast cialis online buy brand cialis cheap tesco price cialis generic cialis tadalafil buy generic cialis enter site natural cialis cialis kamagra levitra we use it 50 mg cialis dose safe site to buy cialis online buy online cialis 5mg
سه شنبه 23 مرداد 1397 04:43 ق.ظ

Fantastic forum posts, Regards.
buy pharmaceutical viagra buy pfizer viagra where to buy viagra with prescription rx online buy super viagra safe place to buy viagra online buying viagra online buy viagra legally canadian pharmacy viagra where to buy viagra without prescription
دوشنبه 22 مرداد 1397 08:27 ب.ظ

Useful content. Thanks!
dose size of cialis click here to buy cialis try it no rx cialis when will generic cialis be available cipla cialis online acheter cialis meilleur pri we recommend cialis info cialis daily new zealand bulk cialis cialis rckenschmerzen
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:21 ق.ظ

You suggested this exceptionally well!
prezzo cialis a buon mercato cialis italia gratis cialis cuantos mg hay cialis prezzo in linea basso dosagem ideal cialis deutschland cialis online click now cialis from canada cialis uk next day cialis rckenschmerzen rx cialis para comprar
جمعه 7 اردیبهشت 1397 10:11 ب.ظ

This is nicely said. !
generic cialis at walmart cialis canadian drugs generic for cialis viagra or cialis cialis 20 mg cut in half dose size of cialis cialis tablets cialis generico online cialis 5 mg venta cialis en espaa
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 03:46 ب.ظ

Perfectly voiced truly. !
best place buy viagra online viagra cheap uk can you actually buy viagra online buy levitra buy viagra uk no prescription usa online pharmacy ordering viagra best place buy viagra online buy viagra professional buy viagra prescription
شنبه 18 فروردین 1397 06:41 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
are there generic cialis price cialis wal mart pharmacy cialis billig cialis official site cialis rezeptfrei sterreich cialis online deutschland cialis free trial cialis prezzo al pubblico cialis online cialis cipla best buy
شنبه 4 فروردین 1397 05:56 ق.ظ

You suggested this wonderfully.
cialis generico in farmacia tarif cialis france can i take cialis and ecstasy preis cialis 20mg schweiz cialis generico lilly cialis price thailand non 5 mg cialis generici look here cialis order on line only now cialis 20 mg pastillas cialis y alcoho
دوشنبه 28 اسفند 1396 12:33 ب.ظ

Regards. Ample data.

deutschland cialis online we recommend cheapest cialis cialis canadian drugs the best choice cialis woman brand cialis nl we recommend cialis best buy cialis pills boards generic cialis soft gels generic cialis in vietnam legalidad de comprar cialis
دوشنبه 16 مرداد 1396 01:23 ب.ظ
I’m not that much of a internet reader to be honest but your sites really nice,
keep it up! I'll go ahead and bookmark your site to come back later.
All the best
شنبه 14 مرداد 1396 10:08 ق.ظ
Please let me know if you're looking for a article writer
for your blog. You have some really good articles and I believe I would be
a good asset. If you ever want to take some of the load off,
I'd absolutely love to write some content for your blog in exchange for a link back to
mine. Please send me an email if interested.
Cheers!
شنبه 31 تیر 1396 08:00 ق.ظ
It is the best time to make some plans for
the future and it is time to be happy. I've read
this post and if I could I want to suggest you few interesting things
or suggestions. Maybe you could write next articles referring to this
article. I desire to read even more things about it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30